Kolej dla gminy Narewka- propozycja redakcji.

Jako wydawca proponuję metodę na ograniczenie depopulacji regionu- poprawę dojazdu tr. zbiorowym poprzez wprowadzenie przyspieszonych połączeń kolei oraz inwestycji w infrastrukturę. Państwu ten projekt może się wydawać nierealny, ale to nie jest specjalnie kosztowne ani skomplikowane technicznie, główne koszty to przystanki. Dodam że w regionie wznowiono przewozy z Łap do Ostrołęki oraz trwa budowa torowiska Śniadowo- Łomża. 

Adam Fularz, 

Białostocka24, Dol. Ziel. 24a Ziel.Góra

Załącznik:

przedstawiam obszerną analizę koncepcyjną dla władz gminy Narewka oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego (UMWP) dotyczącą przywrócenia szybkiego, atrakcyjnego czasowo połączenia w korytarzu Narewka – Białystok w standardzie RegioSprinter / RegioExpress. 

---

Analiza koncepcyjna: RegioSprinter Narewka (ul. Kolejowa) – Białystok

1) Cel projektu i teza

Celem projektu jest stworzenie szybkiego, przewidywalnego i „codziennego” połączenia publicznego z Narewki do Białegostoku, które:

• będzie realną alternatywą dla samochodu (czas + niezawodność),
• poprawi dostęp do pracy, szkoły, usług publicznych i ochrony zdrowia,
• wzmocni turystykę (Puszcza Białowieska/Narewka) przez łatwiejszy dojazd „bez auta”,
• pozwoli zbudować kręgosłup mobilności dla gminy (dojazd do przesiadek, a nie „samotny autobus”).

Teza: RegioSprinter z ograniczoną liczbą postojów i czytelną taryfą, działający w oparciu o istniejącą infrastrukturę (w tym odcinki szerokotorowe w korytarzu LK59 oraz przesiadkę na normalny tor), może osiągnąć czas przejazdu rzędu 1:15 przy właściwej organizacji przesiadki i ograniczeniu „kar” czasowych (długich postojów, niezsynchronizowanych skomunikowań, niskich prędkości handlowych).

---

2) Wariant A (preferowany jako szybki start): „szeroki tor + przesiadka + RegioSprinter”

Założenie główne

Uruchomienie połączenia jako systemu dwuetapowego:

1. Etap 1 – dojazd szerokim torem (LK59) w obrębie gminy i korytarza do węzła przesiadkowego Chryzanów
2. Etap 2 – szybki autobus szynowy/RegioSprinter normalnotorowy z przesiadką w Chryzanowie i dalej do Białegostoku, z krótką zmianą kierunku w Hajnówce (jest konieczna w układzie torowym).

Klucz: to nie ma wyglądać jak „dwa przypadkowe pociągi”, tylko jak jedna usługa (jedna oferta, wspólna informacja, skomunikowanie, ewentualnie wspólny bilet i gwarancja przesiadki).

Proponowane przystanki w gminie (zgodnie z koncepcją na schemacie w załączniku)

• Narewka ul. Kolejowa – przystanek „miejski” (kluczowy, bo zbiera popyt pieszo/rowerem).
• Narewka ul. Lipowa (rejon Zabłotczyny) – przystanek „osiedlowo-dzielnicowy”, poprawiający dostępność bez dowozów samochodem.

Węzeł przesiadkowy

• Chryzanów – punkt przesiadki z szerokiego toru na normalny tor (lub bezpośrednio na normalnotorowy pojazd).

Warunek sukcesu: przesiadka maks. 3–6 minut (docelowo 3–4 min), w standardzie:

• peron naprzeciwko peronu / przejście 30–80 metrów,
• spójne komunikaty (tablice, megafony, aplikacje),
• „gwarancja przesiadki” przy opóźnieniu etapu 1 (albo elastyczny bufor w rozkładzie).

RegioSprinter normalnotorowy do Białegostoku (z ograniczoną liczbą postojów)

Proponowane postoje (wariant „minimum, ale sensownie”):

• Chryzanów (przesiadka), nowe przystanki do budowy w etapie II: Nowosady, Dubiny
• Hajnówka (zmiana kierunku; postój techniczny skrócony do minimum)
• Bielsk Podlaski (opcjonalnie – zależnie od relacji i popytu; jeśli celem jest Białystok, jeden postój pośredni bywa wystarczający, ale Bielsk jest silnym generatorem ruchu)
• Białystok (docelowo Białystok Główny; rozważyć też Białystok Zielone Wzgórza / Białystok Starosielce, jeśli zwiększa użyteczność dla dojazdów do pracy – to zależy od układu linii i przepustowości)

Jeśli postojów będzie za dużo, projekt traci sens: to ma być „szybki kręgosłup”, a nie pociąg zatrzymujący się wszędzie.

Docelowy czas przejazdu: 1:15 (założenie)

Da się to obronić jako cel projektowy pod warunkiem:

• wysokiej prędkości handlowej na odcinku normalnotorowym (mało postojów, krótkie postoje),
• minimalizacji „strat” na zmianę kierunku w Hajnówce,
• przesiadki w Chryzanowie krótszej niż typowe 10–15 minut.

Praktycznie: planuj w dokumentach czas docelowy 1:15 oraz czas „gwarantowany” 1:25 (z buforem na przesiadkę i mijanki). To ważne, bo wiarygodność rozkładu jest dla pasażerów ważniejsza niż rekord.

---

3) Wariant B (ambitniejszy, docelowy): wydłużenie normalnotorowej LK911 do centrum Narewki

Sens wariantu

Wariant B eliminuje największą „barierę psychologiczną” i operacyjną: przesiadkę. Daje:

• jeden pociąg, jedna relacja, łatwiejsza oferta,
• większą przewidywalność,
• mniejszy koszt „tarcia” (pasażerowie odpadają masowo na przesiadkach, jeśli te nie są idealne).

Dwie możliwości przebiegu

1. Wydłużenie LK911 do centrum Narewki (wariant „krótki do miasta” – priorytet: dojście piesze).
2. Poprowadzenie normalnego toru wzdłuż korytarza LK59 (wykorzystanie istniejącego korytarza transportowego, mniejsza konfliktowość przestrzenna, ale większa złożoność techniczna).

Proponowane przystanki (wariant B – RegioSprinter bez przesiadki)

Dla utrzymania czasu przejazdu i charakteru „express”:

• Narewka Centrum / Narewka ul. Kolejowa (główny)
• Hajnówka (węzeł)
• Bielsk Podlaski (opcjonalnie, ale silny popyt)
• Białystok

Można też dodać jeden przystanek „Narewka ul. Lipowa/Zabłotczyna”, ale wtedy trzeba pilnować, by nie rozbić czasu przejazdu (każdy postój to nie tylko minuta postoju, ale też hamowanie/rozpędzanie).

Czas przejazdu

Realistycznie:

• wersja express (mało postojów): ok. 1:10–1:20 jako cel,
• wersja „z jednym dodatkowym przystankiem” i buforem: 1:20–1:30.

---

4) Dlaczego RegioSprinter ma sens ekonomiczny

4.1. Reguła popytu: „czas i przewidywalność sprzedają kolej”

Kolej „wygrywa” nie dlatego, że jest kolejowa, tylko dlatego, że:

• daje krótszy lub podobny czas drzwi–drzwi,
• ma rozkład, któremu można ufać,
• nie wymaga samochodu na „pierwszy kilometr”.

Dlatego przystanki Narewka ul. Kolejowa i Narewka ul. Lipowa są krytyczne: bez nich usługa zamienia się w „pociąg do lasu” zamiast „pociągu dla ludzi”.

4.2. Sezon turystyczny jako mnożnik

Narewka i okolice to obszar o potencjale:

• turystyki przyrodniczej (Puszcza, rezerwaty, obserwacje ptaków),
• rowerowej i kajakowej,
• wyjazdów weekendowych z Białegostoku i Warszawy (z przesiadką).

Szybki pociąg w relacji do Białegostoku „robi” turystykę, bo:

• umożliwia wypad „bez auta”,
• skraca czas dojazdu w sposób zauważalny,
• pozwala na jednodniówki.

4.3. Dojazdy do pracy i szkoły

To jest fundament ekonomiczny (ruch stały):

• uczniowie, studenci (Białystok),
• pracownicy usług i administracji,
• dostęp do szpitali i specjalistów.

W praktyce: nawet jeśli turystyka daje medialność, dojazdy codzienne utrzymują frekwencję.

4.4. Koszt jednostkowy a „praca eksploatacyjna”

W dyskusjach samorządowych warto operować pojęciami:

• pociągokilometr (pockm) – koszt uruchomienia kursu,
• pasażerokilometr (paskm) – efekt przewozowy.

RegioSprinter, który jest szybki i ma sensowną ofertę (np. 4–6 par dziennie w dni robocze + 2–4 pary w weekend), zwykle ma lepszy koszt w przeliczeniu na pasażera niż „dwa kursy dziennie, bo tak wyszło”.

---

5) Proponowany rozkład – zarys (żeby to „zadziałało”)

Bez wchodzenia w minuty (to do dalszej pracy), proponuję układ:

• Dni robocze: 4–6 par RegioSprinter (rano do Białegostoku 2 pary, popołudniu powrót 2 pary + 1 para „między”).
• Weekend: 2–4 pary, skorelowane z ruchem turystycznym i możliwością przewozu rowerów.

Standard: „takt” jest ideałem, ale nawet „półtakt” (np. stałe godziny poranne i popołudniowe) już buduje nawyk.

---

6) Wymagania infrastrukturalne – co trzeba przygotować (praktycznie)

6.1. Przystanki w Narewce

Dla Narewka ul. Kolejowa i Narewka ul. Lipowa/Zabłotczyna:

• peron o długości dostosowanej do pojazdu (krótki, ale normatywny),
• bezpieczne dojście, oświetlenie,
• oznakowanie, informacja pasażerska,
• stojaki rowerowe (turystyka!),
• rozwiązanie odwodnienia i utrzymania zimowego.

6.2. Węzeł Chryzanów (jeśli wariant A)

• układ umożliwiający szybkie i bezpieczne przejście,
• zadaszenie minimum,
• logika „peron w peron” (to jest w praktyce warunek sukcesu).

6.3. Zmiana kierunku w Hajnówce

Jeśli nie da się jej uniknąć, to:

• maksymalnie skrócić postój techniczny,
• procedury gotowe, drużyny przygotowane,
• priorytet w rozkładzie dla sprintera, by nie tracił czasu na „czekanie w kolejce”.

---

7) Propozycja działań i harmonogram decyzyjny (kto co robi)

7.1. Gmina Narewka

1. Uchwała/stanowisko Rady Gminy: poparcie dla projektu + gotowość do współfinansowania przystanków/dojść pieszych i elementów integracji (parking rowerowy, dojścia).
2. Wskazanie lokalizacji przystanków i zabezpieczenie planistyczne (żeby nie „utknęło” na własności/kolizjach).
3. Współpraca promocyjna: produkt turystyczny „Pociąg do Puszczy” – to realnie zwiększa frekwencję.

7.2. UMWP

1. Zamówienie pracy eksploatacyjnej w standardzie RegioSprinter (definicja: mało postojów, krótki czas).
2. Zlecenie studium: wariant A (szybki start) + wariant B (docelowy, bez przesiadki).
3. Koordynacja z przewoźnikiem i PKP PLK: przepustowość, rozkład, przystanki.

7.3. PKP PLK / zarządca infrastruktury

• ocena techniczna przystanków i węzła,
• dopuszczenia, prędkości, bezpieczeństwo,
• określenie minimalnego zakresu robót, by uruchomić ruch szybko (zasada: „najpierw uruchamiamy, potem ulepszamy”).

---

8) Ryzyka i jak je zmniejszyć

1. Przesiadka zniechęca – dlatego w wariancie A musi być niemal „bezszwowa”; docelowo dążyć do wariantu B.
2. Za mało kursów – 1–2 pary dziennie nie budują nawyku, projekt wtedy „umiera w statystyce”.
3. Za dużo postojów – sprinter ma być szybki, inaczej pasażer wraca do auta.
4. Brak integracji z rowerem/turystyką – a to jest naturalny przewagowy rynek regionu.

---

Konkluzja

W korytarzu Narewka – Białystok da się zaprojektować usługę kolejową w standardzie RegioSprinter/RegioExpress, pod warunkiem że potraktuje się ją jako kręgosłup mobilności (czas + częstotliwość + czytelna oferta), a nie „pojedynczy pociąg sezonowy”.

• Wariant A (szeroki tor + przesiadka w Chryzanowie + sprinter normalnotorowy) pozwala wystartować szybciej i taniej, ale wymaga perfekcyjnej przesiadki.
• Wariant B (wydłużenie LK911 do centrum Narewki / wzdłuż LK59) jest docelowo najlepszy, bo daje połączenie bez przesiadki i większą odporność na „odpływ pasażerów”.